Big Brother Sandığımızdan Daha Büyük Olabilir mi?

Bir zamanlar internetin bu kadar yaygın olmadığı zamanlarda dilden dile dolaşan en yaygın efsane Microsoft'un işletim sistemi üzerinde gezilen web sayfalarını, dosya içeriklerini, kullanıcı işlemlerini bir profilleme işlemine tabi tuttuğu daha sonra kendi sistemine göndererek hakkımızda son sürat veri topladığıydı. Açıkçası bana sorarsanız yıllar geçtikçe, Microsoft'un çıkardığı yeni ürünlerin kullanıcı deneyimini iyileştirmekten çok uzak olması, internetin doğasından tamamen uzak tarayıcılar geliştirmesi bu efsanenin gerçeklerle pek fazla ilgisi olmadığını gösteriyor. Ayrıca Microsoft'un sürekli olarak kişisel verileri toplamadığını açıklaması da Microsoft'un bu konuda tabiri caizse "temiz" olduğunu bir göstergesi kabul edilebilir.

Gel zaman git zaman bu efsanenin üzerinden yıllar geçti internet güçlendi, yaygınlaştı ve kitleselleşti. Ayrıca iletişim anlayışının üzerinde etkisi de kendini göstermeye başladı. Kişisel yayıncılığa gelmeden, internet üzerinden sesli ve görüntülü iletişim, internet üzerinden başlayan ve yıllarca süren ilişkiler, hem iş hem de sosyal dünyada internetin yayılmakla kalmayıp, yaşam biçimimiz üzerinde de çok etkili olduğunu gösterdi. Bu yazdıklarım şimdi eski teknolojiler sayılabilir aslında, mobil internet, sosyal networkler ve şimdi saymasamda olur teknolojilerle herkes için sanal bir "ikincil yaşam/kimlik" oluştu.

Microsoft'tan sonra ortaya çıkan Google her aramamızı izliyor, facebook profil bilgilerimiz üzerinden pazarlama şirketleri ile bize özel reklam kampanyaları geliştiriyor aşamasına gelmemiz çok uzun da sürmedi. Tüm kişisel içeriğimizi (facebook başta olmak üzere tüm sosyal networkler ve blog sistemleri), tüm kurumsal içeriğimizi (google apps, google mail) web'e taşımamız için geliştirilen sistemler ile daha fazla indekslenirken; bir emaili okurken hemen yanından email ile ilgili çıkan içerik reklamları zaten nasıl bir takip altında olduğumuzu ve yapay bir zekanın tüm yazışmalarımızı okuduğunu bize göstermiyor mu? Peki herşey yalnızca internete yüklediğimiz içeriklerimizle mi ilgili? Bir facebook profilimiz olmazsa, bir google hesabı açmaz ve maillerimizi kendi sunucularımızdan gönderip alırsak bu takipten kurtulabilir miyiz? İnternet tabanlı sistemler mahremiyetimize ne kadar saygılı? Gerçek bir ülkenin tamamını izlemek, profillemek ve eğilimlerini ortaya çıkarmak ne kadar mümkün?

Asıl big brother servis sağlayıcılar olabilir mi?

İster kabul edin ister etmeyin, hepimiz teknolojisi çok fazla gelişmemiş bir ülke olarak tek bir servis sağlayıcı kanalıyla internete erişiyoruz. Yaşadığımız erişim kısıtlamaları aslında büyük biraderin bizim nereye eriştiğimizle yakinen ilgilendiğini de bize gösteriyor. Peki bir ülkenin tüm internet trafiğini izleyerek, eğilimlerinin neler olduğunu, en çok hangi siteleri ziyaret ettiklerini, bir gazete sitesinde gerçekten hangi haberin ilgi çektiğini, kimlerin çocuk pornosuyla, kimlerin banka sistemlerinin açıklarıyla ilgilendiklerini belirlemek mümkün mü? Hatırlarsanız Oktar Babuna için düzenlenen kan toplama kampanyasına dönemin sağlık bakanı Osman Durmuş şiddetle karşı çıkmış, ülkemizin genetik profilinin çıkarılabileceğini söylemişti. Açıkcası o zamanlar bu açıklama art niyetli görülse de, şimdi bu durum internet için gerçek olabilir.
SSL, encryption, firewall, proxy... Bunların hiç biri servis sağlayıcınız üzerinden geçen verilerin izlenmesini engellemiyor. İnternette yaptıklarımız, aramalarımız, yazışmalarımız. Bunlar ne kadar kişisel? Her adımımız izleniyor mu? Bir ülkeyi profillemek, bir toplumun normal davranışlarını internette yaptıklarından çıkarmak, beki de bir adım sonra tüm bir topluma halisünasyon gördürmek mümkün olabilir mi? Büyük birader bize ne kadar yakın?
Sizce ne kadar çıplağız?